Skąd to wiemy? Przenieśmy się na moment na japońską wulkaniczną wyspę Yaku-shima. Porasta ją prastary, cedrowy las. Zapach, który się w nim unosi, jest wyjątkowy, trudno go z czymkolwiek porównać. To właśnie tam w latach 80. XX w. Yoshifumi Miyazaki wraz z grupą naukowców jako pierwszy przeprowadził badania, które potwierdziły dobroczynny wpływ lasoterapii na zdrowie – zarówno psychiczne, jak i fizyczne – człowieka. Wykazał m.in., że kąpiel leśna (jap. shinrin-yoku) obniża poziom ślinowego stężenia kortyzolu. Od tego czasu na całym świecie zaczęły powstawać tzw. ośrodki terapii lasem. Kolejnym przeło- mowym odkryciem, którego dokonał Qing Li, doktor nauk medycznych, było to, że przebywanie w lesie ma również dobroczynny wpływ na nasz układ immunologiczny. Ustalono to na podstawie badania stężenia komórek odpornościowych, nazywanych naturalnymi zabójcami (ang. natural killers), które uczestniczą w eliminacji komórek uszkodzonych, wykazujących objawy zakażenia i nowotworowych. Pójdźmy więc do lasu, choć nie będzie to taki zwykły spacer.

Trzeba się będzie skoncentrować – jednak wyłącznie na tym, co przyjemne. Jak złotem ku mnie błyszczy mech!* Przypomnijmy sobie, jak pachnie las po deszczu lub rano, kiedy pokrywa go rosa. Albo jesienią, kiedy pojawią się w nim grzyby. Większość z nas ma z tymi zapachami miłe skojarzenia. Są przyjemne, budzą wspomnienia, ale okazuje się, że mają też dobroczynny wpływ na nasze zdrowie. Służą nam składniki mikrobioty, czyli specyficznych mikroorganizmów, które absorbujemy drogą pokarmową oraz przez układ oddechowy. Na szczególną uwagę zasługuje Mycobacterium vaccae – występująca w glebie bakteria tlenowa, która ułatwia leczenie chorób dermatologicznych, m.in. atopowego zapalenia skóry. Nasz układ immunologiczny wspierają natomiast fitoncydy – substancje wytwarzane przez rośliny w celach obronnych lub komunikacyjnych. Mają one właściwości antybakteryjne i przeciwgrzybicze oraz walczą z wirusami. Nie bez znaczenia jest też wpływ olejków eterycznych, choć ich mechanizmy działania są różne, a także wilgotność powietrza – w lasach wyższa niż w miastach – co przyczynia się do lepszego nawilżenia błon śluzowych.

Chodźmy!
Chcesz dowiedzieć się więcej o kąpielach leśnych?
Sięgnij po książki:
Katarzyna Simonienko, „Lasoterapia”, Bielsko-Biała, 2021;
Qing Li, „Shinrin-yoku. Sztuka i teoria kąpieli leśnych”, tłum. Olga Siara, Kraków 2018.

Sto dębów z wiatrem szumi wraz!*
I ten dźwięk również koi, podobnie jak rozproszone światło. Naukowcy wielokrotnie już badali wpływ lasoterapii na ciśnienie tętnicze krwi, wykazując, że u osób, które odbywały seanse wśród drzew, było ono niższe. Obniżało się też ich tętno. A jeśli do tego dodamy fakt (również potwierdzony badaniami), że przebywanie w lesie wycisza nasz autonomiczny układ nerwowy – odpowiedzialna za redukcję stresu i uczucie relaksu aktywność przywspółczulna jest wyższa, a współczulna, czyli ta związana ze stresem, istotnie maleje – to wniosek jest jeden: wszystkim nam, żyjącym w pośpiechu i ciągłym niedoczasie, las jest koniecznie potrzebny. Naukowcy ustalili też, że u osób, które są w stanie przewlekłego stresu, kąpiele leśne redukują poziom kortyzolu we krwi oraz w ślinie. Wśród badanych młodych dorosłych wykazano również obniżenie stężenia adrenaliny, noradrenaliny czy dopaminy w moczu oraz dobowych fluktuacji rytmu wydzielania amylazy.

Ukojenie, spokój, wyciszenie – to z kolei subiektywne odczucia towarzyszące osobom badanym podczas shinrin-yoku, choć w jakimś sensie te doznania także zostały poświadczone wynikami badań, które dotyczyły osób cierpiących na depresję. Lasoterapia może znacząco poprawić ich stan psychiczny. Dowodów jest sporo, pora więc zacząć czerpać z dobrodziejstwa lasu. Czas na uważny spacer wśród drzew.

—
Fragment wiersza Kazimierza Przerwy-Tetmajera „Ciemny, pachnący las...” z tomiku „Poezje – wybór”.
Oprac. na podst.: K. Simonienko, M. Jakubowska, B. Konarzewska, „Shinrin-yoku i terapia lasem – przegląd literatury”, [w:] „Psychiatria”, 2020, t. 17, nr 3.

Kąpiele leśne w praktyce

Wszystkie Hotele SPA Dr Irena Eris są położone w bliskim sąsiedztwie lasów. Możesz korzystać z ich dobrodziejstwa indywidualnie lub przyłączyć się do kąpieli leśnych organizowanych okazyjnie w ramach programu animacji. Pamiętaj jednak, aby zadbać o… bezpieczeństwo:
 

• Włóż wygodny, niekrępujący ruchów strój.
• Ochroń się przed kleszczami i komarami – zaopatrz się w wysokie obuwie, nakrycie głowy i środki odstraszające owady, a po spacerze sprawdź, czy nie przyczepił się do ciebie żaden intruz.
• Jeśli na spacer wybierasz się w pojedynkę, poinformuj kogoś, dokąd i na jak długo idziesz.
• Podążaj tylko oznaczonymi szlakami i sprawdzonymi ścieżkami, nie zbaczaj z nich zbyt głęboko w las.

A ponadto:
 

• Wyłącz telefon.
• Skup się na tym, co tu i teraz – daj sobie czas.
• Nie zniechęcaj się, jeśli na początku twoje myśli będą rozproszone.
• Skup się przez chwilę na oddechu, to pozwoli ci się wyciszyć.
• Spaceruj spokojnie, nie spiesz się.
• Uruchom wszystkie zmysły.
• Dotykaj kory drzew, mchu, liści. Jeśli to bezpieczne, ściągnij buty i spaceruj przez chwilę boso. Możesz też usiąść lub nawet się położyć, np. na pniu czy mchu.
• Poczuj zapach, rozglądaj się, nie szukając niczego specjalnie.
• Zamknij oczy i nasłuchuj.
• Jeśli możesz, na kąpiel leśną poświęć 2 godz., ale pamiętaj, że nawet krótka, 20-minutowa sesja da dobre efekty.

Co jest czym?
Kąpiel leśna (shinrin-yoku) – to czerpanie z leśnej atmosfery lub zanurzanie się w lesie przy użyciu wszystkich zmysłów.
Terapia lasem – łączy shinrin-yoku ze zdobyczami współczesnych technik psychoterapeutycznych i metod relaksacyjnych.

Za: K. Simonienko, „Lasoterapia”, Bielsko-Biała, 2021.